بازار کساد کتاب در زنجان، ناشران گرفتار مشکلات بي‌پايان

کتاب به‌عنوان نماد تمدن و حامل انديشه، همواره در طول تاريخ با چالش‌ها و محدوديت‌هاي گوناگون روبه‌رو بوده است. در عصر حاضر نيز ناشران محلي با مشکلاتي چون گراني کاغذ، ضعف زيرساخت‌هاي توزيع و کمبود تقاضاي عمومي دست‌وپنجه نرم مي‌کنند؛ مسائلي که چرخه توليد و عرضه کتاب را با رکود مواجه و فاصله ميان جامعه و کتاب را بيشتر کرده است.
در اين ميان، انتشارات آيدين خزر که فعاليت خود را از مهرماه 1402 آغاز کرده است، تلاش دارد با تمرکز بر آثار نويسندگان زنجان و استان‌هاي همجوار، پيوندي تازه ميان مردم و کتاب ايجاد کند.
گفت‌وگو با علي محمد بياني مدير اين انتشارات، تصوير روشن تري از وضعيت بازار کتاب در زنجان، چالش‌هاي ناشران محلي و برنامه‌هاي آينده براي توسعه نشر در استان ارائه مي‌دهد.
* لطفاً يک معرفي درباره تاريخچه و زمينه فعاليت انتشارات خود ارايه فرماييد.
بياني: انتشارات آيدين خزر از مهرماه 1402 که مجوز آن از وزارت فرهنگ و ارشاد صادر شد، شروع به فعاليت کرد. زمينه فعاليت ما در حالت کلي نشر و توزيع هر نوع کتاب است، اما بيشتر نشر کتابهاي نويسندگان استان زنجان و استان هاي همسايه را با موضوعاتي چون شعر، داستان، تاريخ، زنجان‌شناسي و کتابهاي آموزشي مد نظر داشته‌ايم.
* مهم‌ترين چالش‌هاي ناشران محلي در شرايط امروز چيست؟
بياني: کتاب از اعصار گذشته با توجه به شرايط زمان همواره با چالش، موانع و محدوديتهايي مواجه بوده است. کتاب عالي ترين کالايي است که بشر توليد نرم افزاري و سخت افزاري آن را به مثابه نماد و نشانه تمدن پديد آورده است. مسير توليد کتاب همان مسير شروع و تکامل مدنيت و تمدن بشري است. کتاب حامل انديشه است و انديشه زماني انديشه است که نو و تازه باشد و چالش از همين جا شروع مي شود.
اما در زمان ما کتاب درست در همان سختي‌هايي مي‌زيد که در ايام قديم مي‌زيسته است. محدود و مظلوم. ميدان هايي در پيش پاي کتاب گشوده شده که اگر چه رقابت هاي سختي پديد آمده اما، اين رقابت ها شايد بتواند موجب کيفيت بخشي کتاب و انديشه محفوظ در آن باشد. گراني کاغذ و امور چاپ در کنار کمبود مکان هاي عرضه کتاب مهمترين مشکل کتاب است.
* وضعيت بازار کتاب در استان را چطور ارزيابي مي‌کنيد؟
بياني: تقريبا مي شود گفت کتاب، بازاري ندارد. نه مکان هاي در خور کتاب موجود است و آنچه هست بسيار اندک است و نه نمايشگاه هاي جدي و بزرگ کتاب برگزار مي شود و نه مطالبه‌اي از طرف مردم ديده مي شود. اين مسائل باعث شده است با جرات بگوييم کتاب بازاري ندارد.
* چه برنامه‌هايي براي توسعه فعاليت‌هاي انتشارات خود در سال‌هاي آينده داريد؟
بياني: ما سعي داريم با محلي کردن نشر کتاب به مردم نزديک شويم. خودمان را مکتوب کنيم و کتاب را از انتزاعي بودن درآوريم. بين مردم و کتاب يک حس عجيب بيگانگي وجود دارد. بايد حس بيگانگي را با ملموس کردن محتواي کتاب از بين برد. يکي از روش ها اين است که از مردم و براي مردم بايد نوشت. جمعيت بيش از يک ميليون نفري استان زنجان فرصت مهمي است که هم مردم و م?لفان بايد آن را به مرکز ديد خود بياورند.
* آيا قصد داريد وارد حوزه نشر ديجيتال يا کتاب‌هاي الکترونيکي شويد؟
بياني: بله البته ما کتاب هاي رسمي خود را از طريق پلتفرم هاي ديجيتالي عرضه کرده‌ايم که استقبال خوبي هم شده است. اما اساس و پايه را بر ثبت مکتوب کتاب در ارگان هاي رسمي از جمله شابک، کتابخانه ملي، کنگره، ديويي و شماره ملي کتاب و چاپ کاغذي قرار داده‌ايم.
* چه انتظاري از نهادهاي فرهنگي و دولتي براي حمايت از ناشران محلي داريد؟
بياني: من همواره گفته‌ام که اگر ارگانهاي دولتي فقط ناظر و تسهيلگر باشند، بخش خصوصي از جمله ناشران غيردولتي به راحتي از ميان مردم مخاطب خاص خود را پيدا خواهند کرد. مردم به عنوان مصرف کننده کالاي فرهنگي سره را از ناسره تشخيص خواهند داد که اين امر هم ياريگر نهادهاي دولتي خواهد هم بود و هم کمک توليد کننده که نويسنده و مترجم و ناشر باشد.
* و سخن آخر؟
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا،‌ بياني: انتظار مي رود منتقدين کتاب و روزنامه‌نگاران فرهنگي در ميان غوغاي رسانه‌هاي غيرملي و فراملي که اعتماد به نفس ملي معنوي با گرايش‌هاي زيستي- بومي را از مردم گرفته است، بتوانند با درک اهميت بومي و ملي بودن، مردم را از مصرف کننده محض بودن دربياورند و جوانان را به عنوان کنشگر اجتماعي و مخاطب پرسشگر متوجه داشته‌هاي خودمان بکنند.