مراغه شهر حاکمان عکاس

"ملک قاسم ميرزا" حاکم منطقه مراغه در عصر ناصري جزو نخستين ايرانياني است که با فن عکاسي آشنايي داشت و بنا بر روايت هاي تاريخي از جمله يحيي ذکاء در کتاب "تاريح عکاسي ايران و عکاسان پيشگام ايران" اين حاکم اولين فرد ايراني است که حدود 175 سال قبل، از خودش عکاسي کرده است.
ملک قاسم ميرزا شاهزاده قاجار و از پسران فتحعلي شاه بود که به سال 1230 شمسي درگذشت و به دليل رفت و آمدهاي مکرر به اروپا و دانستن 6 زبان از جمله انگليسي، فرانسوي، هندي و عربي مهارت هاي بي مانند در هنر عکاسي داشت.
او شخصيت جالبي داشت و پيوسته درصدد کسب معلومات تازه بود به طوري که قصد استخراج قند از چغندر را کرده و در پزشکي هم دست داشته است و بر اساس مطالب کتاب ياده شده، فن عکاسي و عکس برداري در ايران براي اولين بار در شهر مراغه و تبريز توسط ملک قاسم ميرزا آغاز شد.
به علت سفر او به اروپا و تحصيل در فرانسه در روزگاري که اختراع دوربين عکاسي موضوع بحث روز بود و مراوده با اروپائيان در ايران و توجهي که به دانش ها و فرهنگ نوين داشت، مي توان يقين کرد که شاهزاده ملک قاسم ميرزا نخستين ايراني است که دوربين عکاسي در اختيار داشته و نخستين عکس برداري به شيوه داگرئوتيپ ( عکس تجاري) و سپس کلديون ( عکس تبليغاتي) را در ايران انجام داده است.
ملک قاسم ميرزا در کسب علوم و دانش‌هاي جديد کوشا بود و خود نيز مدرسه‌اي به سبک جديد در شيشوان اورميه تاسيس کرد و با خارجيان از جمله کشيش‌هاي پروتستان مقيم اورميه روابط نزديکي داشت.
" علي خان والي" نام يکي ديگر از حاکمان عکاس آذربايجان و مراغه است که در اسناد تاريخي جزو نخستين هاي هنر عکاسي مراغه نام برده شده است.
او در سال 1296 قمري مامور حکومتي آذربايجان و در اين حين به حکومت مراغه منصوب شد.
علي خان والي هنر عکاسي را در مسير تبريز به مراغه شروع کرد و تصاويري زيبا از دارالحکومه و رجال مراغه از خود به يادگار گذاشته است که به تازگي دانشگاه هاروارد نسخه هايي از اين تصاوير را در صفحه خود بارگذاري کرده است.
بي ترديد عکاسي مدرن امروزي يادگار ماندگار کساني است که نخستين بار دوربين به دست گرفته و بدون امکانات لازم تصاويري از شهر و ديار خود به تاريخ به امانت گذاشته اند که نسل جديد و جوان وامدار آنان هستند و بايد اين ميراث گرانقدر به بهترين شکل براي نسل هاي آينده به يادگار بماند.
قدمت عکاسي مراغه 200 ساله است
پژوهشگر، دانش آموخته تاريخ عکاسي، فيلم ساز و عکاس مراغه اي به ارايه گزارشي از تاريخ عکاسي در اين شهر پرداخت و گفت: تاريخ هنر عکاسي در مراغه از قدمتي بيش از 200 ساله برخوردار است.سيامک جاويد با اشاره به اينکه "ملک قاسم ميرزا" اولين عماس ايراني است که دوربين به دست گرفت و از خودش به قول امروزي ها سلفي گرفت، اظهار کرد: اين موضوع که به بيش از 270 سال قبل بر مي گردد، نشان دهنده جايگاه هنر عکاسي در شهر مراغه است.
وي با تاکيد بر اينکه مراغه تنها شهري در ايران است که حاکماني عکاس داشت، ادامه داد: در دوران قاجار حاکماني که در مراغه بر سر کار بودند اغلب اهل علم، هنر و در صدر آنها عکاسي بوده و آثار بي مانندي از خود به يادگار گذاشته اند.
جاويد يادآور شد: اسناد تاريخي نشان مي دهد که ملک قاسم ميرزا کلي تصوير در مسير تبريز تا مراغه و خود شهر مراغه داشته است که متاسفانه بيشتر آنها در جريان آتش سوزي شيشوان به کلي از ميان رفت.به گفته وي اکنون تعداد هشت فريم از عکس هاي ملک قاسم ميرزا در مجموعه آلبوم ناصري در کاخ گلستان نگهداري مي شود.
جاويد همچنين از علي خان والي به عنوان يکي ديگر از حاکمان عصر قجري مراغه نام برد که آثار او خوشبختانه باقي است.
وي اظهار کرد: از اين حاکم عکاس مراغه اي تعداد يکهزار و 400 فريم عکس در دانشگاه هاروارد بارگذاري شده است که اولين تصاوير آن مربوط به شهر مراغه است.
به گزارش عصر آذربايجان به نقل از ايرنا، شهرستان مراغه به عنوان دومين شهرستان بزرگ آذربايجان شرقي با جمعيت 280 هزار نفر در کنار رودخانه صوفي‌چاي و در دامنه جنوبي کوه سهند واقع شده است که در فاصله 135 کيلومتري جنوب تبريز قرار دارد..