پري قرباني کشاورزي غيراصولي تبعات برداشت بي رويه آب

درياچه پري، يکي از منابع آبي و زيست‌بوم‌هاي ارزشمند منطقه، اين روزها حال خوشي ندارد. کاهش شديد سطح و حجم آب، سايه خشکسالي کامل را بر پهنه آبي آن انداخته است؛ بحراني که بنا بر نظر کارشناسان، حاصل ترکيب سوءمديريت منابع آبي، توسعه غيرکارشناسي کشاورزي و کاهش ورودي آب به اين درياچه طبيعي است.
کشاورزي غيراصولي درياچه را به خشکي کشاند
بررسي‌ها نشان مي‌دهد که طي سال‌هاي اخير، برخي کشاورزان از مناطق ديگر استان زنجان و يا استان‌هاي ديگر با خريد زمين‌هاي کشاورزي منطقه خندقلو اقدام به کشت محصولات آب بر با وسعت بالا کرده‌اند و بدون رعايت حقابه زيست‌محيطي، اقدام به اضافه برداشت آب از درياچه پري (خندقلو) کرده‌اند.نصب چندين ايستگاه پمپاژ غيرمجاز در حاشيه درياچه و تبديل زمين‌هاي باير به مزارع پرمصرف، بدون مطالعه ظرفيت آبي منطقه فشار مضاعفي بر منابع محدود آبي وارد کرده است. توسعه نامتوازن کشاورزي فقدان پايبندي به الگوي کشت متناسب با اقليم باعث شده محصولات با نياز آبي بالا از جمله سبزيجات و صيفي‌جات خارج از فصل در محدوده درياچه کشت شود.
با توجه به شرايط کم‌آبي موجود، روند کشت محصولات آب بر در منطقه افزايش يافته و مصرف آب فراتر از توان طبيعي درياچه بوده، علاوه بر برداشت‌هاي بي‌رويه، کاهش محسوس ورودي آب به مخزن درياچه نيز عامل مهمي در روند خشکي است.کاهش بارندگي، تغيير اقليم، احداث سدها و بندهاي انحرافي در بالادست و برداشت بي‌رويه از سفره‌هاي آب زيرزميني، تغذيه طبيعي درياچه را مختل کرده است. اگر برداشت‌هاي غيرمجاز متوقف نشود، در آينده‌اي نزديک شاهد نابودي کامل اين اکوسيستم خواهيم بود.
بي شک اگر مسيرهاي ورودي آب به درياچه احيا نشود و برداشت‌هاي غيرمجاز متوقف نگردد، در آينده‌اي نزديک شاهد نابودي کامل اين اکوسيستم خواهيم بود. پنجره زماني براي احياي درياچه پري (خندقلو) کوتاه است و هرگونه تعلل مي‌تواند اين منبع ارزشمند را به پهنه‌اي خشک و بي‌جان تبديل کند. اقدام فوري و هماهنگي دستگاه‌هاي اجرايي و مشارکت مردم، تنها راه نجات اين نگين آبي پري «خندقلو» است.
پيامدهاي زيست‌محيطي و اقتصادي خشکي احتمالي درياچه پري نه‌تنها تهديدي براي حيات گونه‌هاي گياهي و جانوري است، بلکه تبعات اقتصادي قابل توجهي نيز دارد که مي‌توان به نابودي زيستگاه‌هاي آبي و مهاجرت يا انقراض گونه‌ها، کاهش کيفيت آب به دليل افزايش غلظت املاح و آلودگي‌ها، آسيب به معيشت کشاورزان و افت جاذبه گردشگري منطقه اشاره کرد.درياچه پري اکنون در شرايط هشدار قرار دارد، لذا توقف فوري برداشت غيرمجاز و جمع‌آوري ايستگاه‌هاي پمپاژ غيرقانوني، اجراي الگوي کشت علمي و پايدار متناسب با اقليم، احياي مسيرهاي ورودي آب و جلوگيري از انحراف جريان‌هاي بالادست، استفاده از سامانه‌هاي پايش هوشمند براي کنترل برداشت‌ها و آموزش و ترويج روش‌هاي نوين آبياري براي کاهش مصرف آب از راهکارهاي مهم براي نجات درياچه »پري« است.
مديريت نادرست منابع آب عامل اصلي خشکي درياچه پري »خندقلو« است
دهيار روستاي پري نسبت به کاهش چشمگير حقابه درياچه طبيعي پري پري »خندقلو« و پيامدهاي ناشي از آن از جمله خشکي درياچه و تلف شدن هزاران ماهي هشدار داد و بر لزوم رعايت الگوي کشت و مديريت علمي منابع آبي تأکيد کرد.ادريس وليزاده ، از مرکز دهستان اورياد، درباره وضعيت بحراني درياچه طبيعي پري »خندقلو«، بزرگ‌ترين درياچه استان زنجان، توضيحات جامعي ارائه داد و عوامل مختلف مؤثر بر خشک شدن اين درياچه را تشريح کرد.
وي با اشاره به اينکه در فصل غير زراعي، انتقال آب به درياچه به‌طور کامل انجام نشده است، گفت: حقابه‌اي که به درياچه مي‌رسد، تنها سهم حقابه روستاهاي پري و خندقلو است که کافي نبوده و پاسخگوي نيازهاي زيست‌محيطي نيست.
وليزاده با بيان اينکه حقابه روستاي ميانج نيز بايد به درياچه برسد، گفت: اما در کنار اين مسئله، افزايش چشمگير مساحت آبياري تحت فشار در روستاي پري و خندقلو و روستاهاي اطراف باعث افزايش مصرف آب و کاهش ورودي آب به درياچه شده است.دهيار روستاي پري به ساخت و بهره‌برداري از سدهاي معيشتي در روستاهاي پري، لرده شور اشاره و اظهار داشت: سدهاي معيشتي براي ذخيره‌سازي آب در فصل غير زراعي ساخته شده‌اند، اما سهم‌بندي‌هاي آب باعث شده است حجم آب ورودي به درياچه به شکل قابل توجهي کاهش يابد.
وليزاده درباره پيامدهاي زيست‌محيطي اين خشکي گفت: اين وضعيت منجر به نابودي زيستگاه‌هاي ماهي در درياچه شده و تا کنون حدود 15تا 20هزار ماهي تلف شده‌اند.وي ادامه داد: اگرچه تابلوهاي ممنوعيت صيد در منطقه نصب شده است، اما متأسفانه اقدامات لازم براي حفاظت و احياي اکوسيستم درياچه به صورت مؤثر انجام نشده است.وليزاده خاطرنشان کرد: حفر چاه‌هاي غيرمجاز و افزايش برداشت بي‌رويه از منابع آب زيرزميني، رطوبت خاک را کاهش داده و سلامت پوشش گياهي منطقه را تهديد مي‌کند.
دهيار روستاي پري همچنين به مسئله حفر چاه‌هاي غيرمجاز اشاره کرد و افزود: حفر چاه‌هاي غيرمجاز و افزايش برداشت بي‌رويه از منابع آب زيرزميني، رطوبت خاک را کاهش داده و سلامت پوشش گياهي منطقه را تهديد مي‌کند.وي تأکيد کرد: مديريت منابع آبي بايد بر اساس مطالعات علمي و کارشناسي دقيق انجام شود تا از بروز مشکلات مشابه جلوگيري شود و اميدواريم مسئولان با نگاه جدي و توجه ويژه، برنامه‌هاي جامع و مؤثر براي احياي درياچه و حفظ منابع آب استان زنجان ارائه دهند.
مرگ گسترده ماهيان در سد پري »خندقلو« به دليل خشکسالي و برداشت بي‌رويه آب
رئيس اداره محيط زيست شهرستان ماهنشان، گفت: خشکسالي بي‌سابقه و برداشت بي‌رويه آب از سد پري »خندقلو«، موجب کاهش شديد سطح آب و افت اکسيژن محلول شده و مرگ گسترده ماهيان اين سد را به همراه داشته است.حسينعلي ملکي گفت: تلفات ماهيان بيشتر به شرايط خشکسالي و کاهش منابع آبي منطقه مربوط مي‌شود و ارتباط مستقيمي با آلودگي يا ساير مسائل زيست‌محيطي ندارد.
وي با بيان اينکه سد پري »خندقلو« يک آبگير طبيعي است که در فصل‌هاي پاييز و زمستان با آب‌هاي مازاد روستاهاي پري و پري »خندقلو« تغذيه مي‌شود، افزود: امسال به دليل تنش آبي شديد، آب مازاد براي ورود به سد وجود نداشته و ميزان آب منطقه به‌طور چشمگيري کاهش يافته است.ملکي تاکيد کرد: در چنين شرايط بحراني، نهادهاي مرتبط براي سه شرکت حقيقي و حقوقي، پروانه برداشت آب با دبي بالا صادر کرده‌اند که اين اقدام فشار مضاعفي بر منابع آبي سد وارد کرده است.
رئيس اداره محيط زيست ماهنشان گفت: برخي نهادها همچنين اقدام به رهاسازي نوعي ماهي پرورشي در سد کرده‌اند که براي ادامه حيات نياز به شرايط مناسب و ميزان بالاي اکسيژن دارند.ملکي افزود: با کاهش سطح آب، ميزان اکسيژن موجود نيز به‌شدت افت کرده و اين موضوع توانايي بقا را از ماهيان گرفته است و در سال‌هاي گذشته نيز اتفاقات مشابهي رخ داده و هشدارهاي لازم به دستگاه‌هاي مسئول داده شده بود.
رئيس اداره محيط زيست ماهنشان از اعزام کارشناسان محيط زيست به منطقه براي بررسي دقيق علت و ابعاد حادثه خبر داد و خاطرنشان کرد: هدف ما جلوگيري از تکرار چنين رخدادهايي و تلاش براي فراهم کردن شرايط مناسب جهت بقاي ماهيان است.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از مهر،بي‌شک مديريت منابع آبي بايد بر اساس مطالعات علمي و کارشناسي دقيق انجام شود تا از بروز مشکلات مشابه جلوگيري شود و اميدواريم مسئولان با نگاه جدي و توجه ويژه، برنامه‌هاي جامع و مؤثر براي احياي درياچه و حفظ منابع آب استان زنجان ارائه دهند.