گروه گزارش: محصولهاي کشاورزي استان اردبيل پيش از قرار گرفتن در سبد خريد خانوارها مسيري طولاني از زمينهاي زراعي و باغها تا مرکزهاي جمعآوري، انبارها، ميدانهاي عمدهفروشي و مغازهها را طي ميکنند که در هر يک بدون آوردهاي براي کشاورزان، هزينههايي به قيمت نهايي مصرفکنندگان و سودي به جيب دلالان سرريز ميشود.
محمد ملاحمزه زاده
استان اردبيل به واسطه برخورداري از اراضي حاصلخيز، شرايط اقليمي متنوع و ظرفيت بالاي توليد محصولات زراعي و باغي، يکي از قطبهاي مهم کشاورزي کشور محسوب ميشود و علاوه بر تامين بخشي از نياز بازارهاي داخلي، نقش مهمي در اشتغال و معيشت خانوارهاي روستايي دارد.اين استان با برخورداري از ظرفيتهاي گسترده کشاورزي، دامداري، باغداري و گردشگري روستايي، يکي از مناطق داراي قابليتهاي قابل توجه براي توسعه اقتصاد روستامحور در کشور به شمار ميرود و بخش قابل توجهي از فعاليتهاي اقتصادي در روستاهاي استان به کشاورزي و دامداري وابسته است؛ فعاليتهايي که به عاملهاي مختلفي از جمله شرايط جوي، منابع آبي، هزينه نهادههاي توليد و نوسانهاي بازار بستگي دارد.
مسائلي مانند محدود بودن صنايع تبديلي و تکميلي همانند سردخانه و انبار در کنار مشکلهايي که در بخش تامين و توزيع محصولهاي کشاورزي وجود دارد، موجب شده است که بخشي از ارزش اقتصادي در خارج از محل توليد ايجاد شود و سهم توليدکننده روستايي از درآمد نهايي چندان متناسب با ظرفيت توليد نباشد.
در نتيجه اين شرايط در استان، کشاورزان و دامداران اردبيلي که همه وقت و سرمايه خود را صرف توليد ميکنند، از سهم کافي در قيمت نهايي محصول برخوردار نيستند و همين مساله در کاهش انگيزه فعاليت اقتصادي و ماندگاري در روستاها نيز اثرگذار شده است.
از جمله محصولهاي باغي ميتوان به انگور اشاره داشت که تابستان گذشته در فاصله نزديک به 80 کيلومتري از تاکستانهاي مشگينشهر تا بازار اردبيل با قيمت غيرمنطقي 2 برابر بيشتر به فروش ميرسيد.سيبزميني به عنوان يکي از محصولهاي شاخص کشاورزي استان از ديگر نمونههاي قابل توجه براي بررسي مسير قيمتگذاري از مزرعه تا بازار مصرف است؛ چراکه فاصله چنداني بين زمين تا بازار اردبيل نيست ولي درگير مشکلي مشابهي هستيم.
کشاورزي که ماهها براي آمادهسازي زمين، تهيه بذر، تامين کود و سم، آبياري، مراقبت از محصول و برداشت آن تلاش ميکند، برخلاف تصور رايج سهمي از افزايش بهاي پرداختي مردم در بازار ندارد و هزينه بارگيري، حملونقل، انبارداري، بستهبندي، افت و ضايعات محصول و فعاليت واسطههاي توزيع از جمله عاملهايي هستند که بر قيمت نهايي اثر ميگذارند.
با وجود اينها نقش واسطهگران و منفعتطلبان در زنجيرههاي تامين و توزيع محصولهاي کشاورزي نيازمند بررسي دقيقتر است، زيرا حتي در شرايطي که باغداران محصولي مانند انگور را بستهبندي شده در ميدانهاي ميوه و ترهبار تحويل ميدهند نيز قيمت نهايي در سطح شهر به سرنوشت مشابه دچار ميشود.
در چنين شرايطي عرضه مستقيم محصولهاي کشاورزي، توسعه بازارهاي محلي، تقويت تعاونيهاي توليدي و ايجاد ارتباط موثرتر ميان کشاورزان و مرکزهاي عرضه ميتواند از جمله راهکارهاي کاهش هزينههاي توزيع و کوتاهتر شدن مسير دسترسي محصول به مصرفکنندگان باشد.کارشناسان مربوطه البته تحقق اين هدف را نيازمند برنامهريزي براي ساماندهي حمل و نقل، توسعه زيرساختهاي انبارداري و سردخانهاي، شفافيت در قيمتگذاري و فراهم کردن امکان فروش منظم و مطمئن محصولهاي کشاورزي عنوان ميکنند؛ عاملهايي که با منطقيتر کردن قيمتها ميتوانند انتظار بهحق خريداران را هم برآورده نمايند.
ضرورت پايش هوشمند مسير مزرعه تا سفره
مسير مزرعه تا سفره در استان اردبيل تنها بحث جابهجايي محصولهاي کشاورزي نيست، بلکه زنجيرهاي اقتصادي است که معيشت توليدکنندگان و هزينه زندگي مصرفکنندگان را به يکديگر پيوند ميدهد و از همين رو شناخت دقيق هزينهها و سهم هر حلقه از آن ميتواند زمينهساز بازاري متعادلتر و منافع بيشتر براي هر2 سوي اين چرخه باشد.
کشاورزان اردبيلي هر سال با صرف هزينههاي قابل توجه براي تهيه نهادهها، آمادهسازي زمين، آبياري، مراقبت و برداشت محصول، دسترنج خود را با قيمتي پايين روانه بازار کنند اما مصرفکنندگان با قيمتي بيشتر مواجه ميشوند؛ موضوعي که نمايانگر اهميت دوچندان مديريت هوشمند بازار، نگهداري و توزيع محصولهاي کشاورزي است.با وجود اهميت هزينههاي انتقال محصول از مزرعه تا بازار، مساله اصلي اين است که سهم واقعي کشاورز از قيمت پرداختي مصرفکننده چقدر است و چه ميزان از بهاي نهايي محصول به هزينههاي توليد، حمل و نقل و توزيع اختصاص پيدا ميکند؟ زيرا پاسخ به اين پرسش ميتواند تصوير روشنتري از وضعيت اقتصادي توليدکنندگان و چگونگي شکلگيري قيمتها در بازار ارائه دهد.البته متعادلسازي قيمت محصولهاي کشاورزي تنها به معناي کاهش قيمت در بازار مصرف نيست؛ بلکه قيمت بايد به گونهاي مديريت شود که ضمن حفظ قدرت خريد خانوارها، هزينههاي واقعي توليد را نيز جبران کند تا کشاورزان از سود متناسب با تلاش و سرمايهگذاري خود برخوردار شوند.
هرچند زنجيره مزرعه تا سفره در استان اردبيل سالهاست که پيوندي مستقيم ميان توليد، اشتغال، معيشت روستايي و امنيت غذايي جامعه ايجاد کرده است اما ساماندهي آن ميتواند هم به بهبود وضعيت اقتصادي کشاورزان و هم به دسترسي آسانتر مردم به محصولهاي باکيفيت و قيمت مناسب منجر شود.
با وجود چالشهاي موجود، قرار گرفتن بخش مهمي از فعاليتهاي کشاورزي و دامپروري استان اردبيل در مناطق روستايي، ظرفيت توسعه صنايع تبديلي، بستهبندي و فرآوري محصولها را فراهم کرده است؛ ظرفيتي که در صورت سرمايهگذاري مناسب و تقويت زنجيره توليد تا عرضه ميتواند موجب افزايش درآمد کشاورزان و ايجاد فرصتهاي شغلي جديد گردد.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، کارشناسان توسعه بازارهاي محلي، تقويت تعاونيهاي توليدي، گسترش مرکزهاي عرضه مستقيم، حمايت از صنايع تبديلي و تکميلي، افزايش ظرفيت انبارداري و سردخانهاي را از جمله راهکارهايي عنوان ميکنند که ميتواند به کاهش هزينههاي توزيع، جلوگيري از هدررفت محصولها و ايجاد ارتباط موثرتر ميان کشاورزان و مصرفکنندگان کمک کند.


زمین های شهرک صنعتی نباید به محلی برای خرید و فروش تبدیل شوند
ساماندهی کارگاههای چاپ کلاقهای اسکو وارد مرحله اجرایی میشود
تأمين کامل نياز مرغ در آذربايجان غربي
اختصاص گازوئيل به واحدهاي صنعتي زنجان پيشبيني شده است
توسعه شبکه کتابخانههاي آذربايجانغربي با اضافه شدن 6 نقطه خدمتي جديد
سود سرشار دلالان از دسترنج کشاورزان اردبيل
اينترنت زير سايه حکمراني متمرکز
مديريت مصرف و فرهنگسازي راهکار عبور از ناترازي انرژي در آذربايجانغربي
ثبات بازار محصول چتر نظارتي دقيق و مستمر
واگذاری ۱۸ هکتار زمین برای اجرای طرحهای کشاورزی در آذربایجان غربی
