وضعيت ناپايدار منابع آبي آذربايجان غربي با وجود افزايش بارش ها

سکينه اسمي

در پي افزايش 74.9 درصدي بارش ها در سال آبي جاري، سرزير شدن سدها، افزايش ذخاير منابع آبي، بهبود نسبي درياچه اروميه، پرآب شدن تالاب ها بعد از چندين دوره خشکسالي نويد بخش بهبود منابع آبي اما ادامه شرايط ناپايدار است.بر اساس پيش‌بيني‌هاي هواشناسي، ميزان بارش ‌هاي ارديبهشت‌ ماه نيز بين 70 تا 80 ميلي‌متر خواهد بود و بدين ترتيب مجموع بارندگي سال جاري به بيش از 450 ميلي‌متر مي‌رسد، رقمي که حدود 50 درصد بالاتر از ميانگين بلندمدت استان است.
در حالي که سرريز سدها و پرآب شدن رودخانه‌ها خبر خوشي براي کشاورزان، دامداران و محيط زيست منطقه است، اما مديريت صحيح و پايدار منابع آب، به‌ويژه در فصل تابستان که مصرف آب افزايش مي‌يابد، يک ضرورت انکارناپذير است.در اين راستا گفتگويي با مديرعامل شرکت آب منطقه اي آذربايجان غربي در خصوص وضعيت منابع آب استان انجام داده ايم‌که در ذيل مي خوانيد؛
بارش سالانه کل استان به 367 ميلي‌متر رسيده است
مديرعامل آب منطقه اي آذربايجان غربي در خصوص وضعيت بارش در سال آبي 1404-1405، اظهار کرد: وضعيت بارش در استان، با جهش خوبي نسبت به سال‌هاي گذشته روبرو شده است. طبق آمار ثبت شده تا 31 فروردين 1405، بارش سالانه کل استان به 367 ميلي‌متر رسيده است که نسبت به دوره مشابه سال قبل (209.8 ميلي‌متر)، رشد خيره‌کننده 74.9 درصدي را نشان مي‌دهد.مجيد رستگاري ادامه داد: اين افزايش بارش، که در حوضه مرزي غرب (زاب) با بارش 1021.1 ميلي‌متر و در حوضه درياچه اروميه با بارش 375.1 ميلي متري مواجه شده است، ذخاير استراتژيک استان به جهت خشک سالي هاي پي در پي سالهاي گذشته با چالش جدي همراه بود و بارش هاي رخ داده اين وضعيت را تا حدودي بهبود بخشيده و تقويت کرده است.
وي عنوان کرد: پرآب شدن رودخانه‌ها، علاوه بر تامين نيازهاي کشاورزي و شرب مناطق مسکوني، نقش حياتي در تغذيه سفره‌هاي زيرزميني و در نهايت، کمک به احياي اکوسيستم شکننده درياچه اروميه ايفا مي‌کند.
مديرعامل شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان غربي با اشاره به ثبت 109.8 ميلي‌متر بارش از ابتداي ماه فروردين ماه نيز در استان گفت: بارش‌ها در مقايسه با ماه مشابه سال آبي قبل بيش از رشد 70 درصدي و در درازمدت 99 درصد رشد را نشان مي‌دهد.وي ادامه داد: اگرچه ميزان بارش ها در سال آبي جاري نسبت به سالهاي قبل افزايش يافته اما اين به معني عدم توجه به مصرف آب نيست بلکه با توجه به در پيش بودن فصل گرما، مديريت منابع آبي همچنان بايد در اولويت باشد.
تراز درياچه اروميه به 1270.70 متر رسيد
رستگاري در خصوص وضعيت درياچه اروميه نيز گفت: وضعيت درياچه اروميه، که همواره اولويت نخست کارگروه ملي احيا بوده است، در روزهاي پاياني فروردين 1405 نشان از بهبود وضعيت دارد.مديرعامل شرکت آب منطقه اي آذربايجان غربي اضافه کرد: تراز سطح آب درياچه در تاريخ 30 فروردين ماه، به عدد 1270.70 متر رسيده است. اگرچه اين رقم هنوز با تراز اکولوژيک (1274.10 متر) فاصله دارد، اما حجم آب موجود درياچه با ثبت 2.89 ميليارد متر مکعب، نشان‌دهنده روند مثبت حرکت به سمت هدف است.رستگاري خاطرنشان کرد: همچنين، تأمين نياز زيست‌ محيطي تالاب‌هاي اقماري از جمله تالاب‌هاي »نوروزلو« و »يوسف‌کندي« که به سطح 100 درصد رسيده‌اند، گوياي موفقيت طرح‌هاي انتقال آب و مديريت خوب منابع آبي است.
7 سد آربابجان غربي سر ريز شد
رستگاري به مديريت سدها و رهاسازي‌هاي استراتژيک اشاره کرد و گفت: يکي از شاخص‌هاي اصلي، مديريت هوشمندانه رهاسازي از سدهاي استان به سمت درياچه است. مجموع حجم آب رهاسازي شده از اول مهر 1404 تا 31 فروردين 1405، بالغ بر 1278 ميليون متر مکعب بوده است.وي ادامه داد: همچنين وضعيت مخازن سدها بسيار اميدوارکننده است؛ به طوري که مجموع حجم ذخيره مخازن سدهاي استان در سال جاري نسبت به سال گذشته، رشد قابل توجهي داشته و مجموع درصد پرشدگي مخازن در حوضه‌هاي مختلف، نشان از بهبود ذخاير سطحي دارد.
مديرعامل شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان‌غربي گفت: از مجموع 17 سد اين استان، هفت سد سرريز شده و هم‌اکنون آب آنها با دبي‌هاي کنترل‌شده به سمت درياچه اروميه رهاسازي مي‌شود.رستگاري اضافه کرد: در حال حاضر، مخازن سدهاي استان 74 درصد از ظرفيت کلي خود را پر کرده‌اند که اين ميزان معادل يک ميليارد و 940 ميليون مترمکعب آب ذخيره‌شده است.
74 درصد ظرفيت کلي سدهاي آذربايجان_غربي پر شده است
وي با اشاره به اينکه سدهاي مهاباد، بوکان، سيلوه، کاني‌سيب و شهيد قنبري به مرحله سرريز رسيدن، افزود: عمليات رهاسازي اين سدها نيز با توجه به وضعيت ورودي آب و نيازهاي پايين‌دست آغاز شده و ادامه دارد.رستگاري تاکيد کرد: در حالي که سرريز سدها و پرآب شدن رودخانه‌ها خبر خوشي براي کشاورزان، دامداران و محيط زيست منطقه است، اما مديريت صحيح و پايدار منابع آب، به‌ويژه در فصل تابستان که مصرف آب افزايش مي‌يابد، يک ضرورت انکارناپذير است.
وي يادآور شد: برنامه‌ريزي دقيق براي تخصيص بهينه آب، جلوگيري از هدررفت، ارتقاء فرهنگ مصرف بهينه و استفاده از فناوري‌ هاي نوين در آبياري، از جمله راهکارهايي است که بايد به طور جدي مورد توجه قرار گيرد تا بتوان از اين فرصت آبي به بهترين نحو بهره‌برداري کرد و ضمن تامين نيازهاي فعلي، ذخاير استراتژيک آبي را براي سال‌هاي آتي نيز تضمين کرد.وي اضافه کرد: آبگيري کامل اين سدها نقش مهمي در تنظيم و بهره‌برداري مناسب از منابع آب سطحي، پايداري جريان‌هاي پايين‌دست و تقويت شرايط آبي منطقه در سال پيش‌رو دارد.رستگاري با اشاره به بارش هاي خوب بهاري و اميدواري براي تداوم اين روند ادامه داد: اين امر شرايط ساير سازه‌هاي آبي استان را نيز بهبود بخشيده و روند خدمت رساني را بهتر خواهد کرد.
1250 چاه غيرمجاز در آذربايجان غربي مسدود شد
مديرعامل آب منطقه اي آذربايجان غربي در خصوص برداشت بي رويه آب و وضعيت آبخوان هاي استان گفت: در راستاي حفظ پايداري آبخوان‌ها، شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان غربي با قاطعيت تمام به مبارزه با عوامل تخريب‌گر ادامه مي‌دهد.
وي اضافه کرد: در زمينه اصلاح و تعديل پروانه‌ها، عمليات اصلاح و تعديل تمامي پروانه‌هاي بهره‌برداري چاه‌هاي کشاورزي استان در سال 1404 با موفقيت به پايان رسيد.رستگاري خاطرنشان کرد: هدف‌گذاري براي انسداد چاه هاي غيرمجاز در سال جاري و افزايش چشمگير انسداد طي سال 1404 به ميزان 1250 انسداد با وجود مشکلات بسيار در اين حوضه، بخشي از استراتژي ما براي کنترل افت سطح آب‌هاي زيرزميني است.وي با اشاره به نظارت و برخورد قانوني در زمينه برداشت بي رويه آب گفت: توقيف بيش از 75دستگاه‌هاي حفاري غيرمجاز و نصب 1062 کنتورهاي حجمي هوشمند، نشان‌دهنده تغيير رويکرد از »مديريت مصرف« به »کنترل دقيق منابع« است و رقم موجود بيشترين ميزان در سالهاي اخير بودهاست.
114 سردهنه برروي رودخانه هاي حوضه آبريز درياچه اروميه قرار دارد
وي با اشاره به زيرساخت‌ها و اقدامات عمراني در خصوص اصلاح مسير رودخانه‌ ها اظهار کرد: ما تنها به مديريت جريان آب بسنده نکرده‌ايم، بلکه با اصلاح و بازسازي آب‌بندها، احداث سردهنه‌ها و مرمت مسير رودخانه‌ها مانند اقدامات گسترده در رودخانه‌هاي بازاندوز، نازلو و گدار)، از برداشت‌هاي سنتي و مخرب جلوگيري کرده و امنيت زيست‌محيطي حوضه‌ها را تضمين کرده ايم.
رستگاري افزود: در اين راستا در سال 1404 و 1405 بيش از 1200 مورد انسداد سردهنه هاي انهار سنتي در راستاي انتقال آب مازاد در فصول غيرزراعي به درياچه اروميه و احداث 40 مورد سردهنه برروي رودخانه هاي سيمينه رود و زرينه رود در مجموع 114 سردهنه برروي رودخانه هاي حوضه آبريز درياچه قرار دارد، انجام پذيرفت که بيشترين تعداد انسداد طي ده سال گذشته بود.مديرعامل شرکت آب منطقه اي آذربايجان غربي خاطرنشان کرد: همچنين عمليات لايروبي و آزادسازي تصرفات غيرمجاز از حريم رودخانه‌ها و مسيل‌ها با سرعت و دقت در حال اجراست.
اجراي طرح تعادل بخشي آب هاي زيرزميني در آذربايجان غربي
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از مهر، مديرعامل شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان غربي در رابطه با اجراي طرح تعادل بخشي آب‌هاي زيرزميني گفت: به دليل عدم ساماندهي نيروهاي اکيپ گشت و بازرسي در چند سال گذشته دستگاه‌هاي حفاري غيرمجاز به سهولت در جاده‌هاي بين روستايي تردد کرده و اقدام به احداث چاه مي‌کردند، ولي هم اکنون به علت ساماندهي و حضور مؤثر اکيپهاي گشت و بازرسي و همچنين افزايش هزينه جرم، حفاري‌هاي غيرمجاز کاهش چشمگيري يافته است.
با وجود چالش‌هاي اقليمي، روند رو به رشد بارش‌ها و مديريت دقيق رهاسازي‌ها از سدها، همراه با مبارزه با برداشت‌هاي غيرمجاز، مديريت منابع آبي را به مسير درست بازگردانده است.هدف حفظ پايداري منابع آب براي نسل‌هاي آينده و احياي کامل درياچه اروميه است و با تکيه بر دانش کارشناسان و حمايت‌هاي دولت، اين مسير ادامه خواهيم داشت.