چالش پسماند در زنجان؛ ضرورت توسعه تجهيزات مدرن

در حاليکه مديريت هوشمند پسماند يکي از ارکان اصلي توسعه پايدار در شهرهاي مدرن است، وضعيت پسماندهاي شهري در زنجان همچنان يک عقب‌ماندگي ساختاري را نشان مي دهد.با افزايش جمعيت شهر و تغيير سبک زندگي شهروندان، حجم پسماند توليدي به شدت افزايش يافته، اما زيرساخت‌ها و امکانات موجود براي مديريت اين حجم پسماند با نيازها تطابق ندارد.
کارشناسان معتقدند مشکل اصلي نه تنها در کمبود تجهيزات بلکه در نبود يک زنجيره متصل از تفکيک از مبدا تا بازيافت صنعتي نهفته است.در حال حاضر، بخش بزرگي از زباله‌هاي زنجان بدون تفکيک در محل دفن قرار مي‌گيرند که اين امر، چرخه بازگشت مواد به چرخه توليد را در عمل متوقف کرده است.
پيامدهاي زيست‌ محيطي و اقتصادي و بطور کلي توسعه‌ نيافتگي اين حوزه، پيامدهاي جبران‌ناپذيري به همراه داشته است و از طرفي به لحاظ زيست‌محيطي، روش‌هاي سنتي دفع پسماند، خطر آلودگي آب‌هاي زيرزميني و مسائل ديگر را به همراه دارد که سلامت ساکنان شهر را با تهديد مواجه مي‌کند.
در حاليکه پسماند مي‌تواند منبعي براي توليد انرژي، کودهاي آلي و تامين مواد اوليه صنايع بازيافتي باشد، سرمايه‌گذاري نکردن در اين بخش، زنجان را از سودآوري حاصل از اين پسماندها محروم ساخته است.همچنين بسياري از ساکنان از مشاهده تجمع پسماند در برخي نقاط و فقدان شفافيت در فرآيند بازيافت گلايه دارند و مطالبه اصلي شهروندان، حرکت از مديريت سنتي به سمت مديريت هوشمند، افزايش نظارت بر مراکز دفن و ايجاد بسترهاي مناسب براي مشارکت عمومي در تفکيک زباله است.
قانون فعلي ملاک فعاليتي مديريت پسماندها
مديرکل حفاظت محيط زيست استان زنجان با بيان اينکه پسماند از جمله دغدغه هاي محيط زيستي استان و همشهريان است، گفت: قانون مديريت پسماند در سال 1383 مصوب شده و مجددا در حال بازبيني است.سيد رضا موسوي مشکيني با بيان اينکه قانون مديريت پسماند ‌جامع بوده و به ‌مجلس شوراي اسلامي پيشنهاد شده است، افزود: اميدواريم به زودي رسيدگي، تصويب و ابلاغ شود ولي هم اکنون ملاک ما درخصوص وضعيت پسماندها قانون فعلي است.
وي با بيان اينکه در استان با دو مقوله پسماند روزانه و صنعتي مواجه هستيم، گفت: پسماندهاي روزانه با سازوکارهاي تعريف شده به صورت کنترل شده در اراضي سر دهات، مديريت مي شود و نظارت هاي لازم بر آن صورت مي گيرد.موسوي با بيان اينکه لندفيل پسماندهاي شهري زنجان در جنوب غربي زنجان داراي مساحتي حدود 50 هکتار بوده و بيش از 25 سال مورد استفاده قرار مي گيرد، افزود: طي سال هاي گذشته و با پيگيري هاي محيط زيست، شهرداري زنجان نسبت به ايجاد و نصب باسکول و نگهباني و ترميم بخشي از حصار کشي محل اقدام کرده است.
وي با بيان اينکه پسماندهاي توليدي شهر به وسيله نيسان و کاميونت جمع آوري شده و اکثرا به صورت سنتي و روباز به سايت جهت دفن منتقل مي شود، گفت: در سال هاي اخير شهرداري نسبت به تعبيه سطل هاي مخصوص جمع آوري پسماند در ورودي خيابان ها و کوچه اقدام کرده است.مديرکل حفاظت محيط زيست استان زنجان ادامه داد: طبق آمارها پسماندهاي توليدي شهر زنجان با جمعيت بيش از 500 هزار نفر جمعيت به طور ميانگين روزانه بين 350 تا 400 تن در روز اعلام شده که تغييرات فصلي و شرايط اقليمي بر ميزان پسماند تاثيرگذار است.
لزوم ساماندهي زباله‌گردها
در زنجان رئيس کميسيون سلامت، محيط زيست و خدمات شهري شوراي اسلامي شهر زنجان با بيان اينکه مديريت پسماند تنها به جمع‌آوري زباله محدود نمي‌شود، گفت: در حال حاضر سه پروژه مهم به صورت همزمان در دستور کار سازمان مديريت پسماند قرار دارد که نخستين آن ساماندهي زباله‌گردان‌ها و جمع‌آوري اصولي پسماند خشک، دومين پروژه احداث خط پردازش پسماند و سومين برنامه نيز احداث لندفيل در سايت دفن »مهتر« است.داود حسني افزود: براساس نقشه راه محيط زيستي شهري زنجان اجراي هم‌زمان اين سه طرح، چرخه مديريت پسماند را در زنجان تکميل خواهد کرد که با بهره‌برداري از اين طرح‌ها ميزان دفن زباله به شکل قابل توجهي کاهش خواهد يافت.
وي اظهار داشت: برآوردها نشان مي‌دهد با تکميل اين پروژه‌ها بين 50 تا 60 درصد از حجم پسماندي که امروز دفن مي‌شود کاهش مي يابد و بخش عمده‌اي از زباله‌ها پس از تفکيک و پردازش دوباره وارد چرخه بازيافت مي شود.اين عضو شوراي اسلامي شهر زنجان ادامه داد: همچنين ساماندهي زباله‌گردها همزمان با اجراي طرح جمع‌آوري پسماند خشک توسط شرکت »به‌روب« انجام خواهد شد که اين شرکت در سال‌هاي گذشته نيز در زنجان فعاليت داشته و پيمانکار جديد، تجربه موفق ساماندهي زباله گردها را در شهرهاي قزوين و الوند در کارنامه خود دارد و رضايت مردم و مسئولان آن شهرها را به همراه داشته است.
نبود زيرساخت هاي کافي در بازيافت پسماند در زنجان
رئيس سازمان پسماند شهرداري زنجان نيز با بيان اينکه مديريت پسماند در بسياري از استان‌هاي کشور به يکي از مهم‌ترين چالش‌هاي زيست‌محيطي تبديل شده است، ادامه داد:اين موضوع علاوه بر تهديد سلامت عمومي، موجب آلودگي منابع آب، خاک، جنگل‌ها و کاهش ظرفيت گردشگري شده است.سحر حديديان، مهمترين مسائل و چالش‌هاي موجود کنوني را افزايش توليد پسماند با رشد جمعيت، توسعه شهرنشيني، افزايش مصرف کالاهاي بسته‌بندي‌شده و تغيير سبک زندگي، ميزان توليد پسماند شهري، روستايي، صنعتي و پزشکي ذکر کرد.وي اظهار داشت: اين موارد به طور مستمر افزايش يافته است و ظرفيت بسياري از مراکز دفع و دفن پسماند پاسخگوي حجم توليد نيست.
رئيس سازمان پسماند شهرداري زنجان با اشاره به ضعف در تفکيک از مبدأ و بازيافت، ادامه داد: اگرچه برنامه‌هاي تفکيک زباله در برخي شهرها و به ويژه زنجان به صورت هوشمند اجرا شده است اما مشارکت عمومي، زيرساخت‌هاي لازم و ظرفيت صنايع بازيافت هنوز کافي نيست.
وي اظهار داشت: در نتيجه بخش زيادي از مواد قابل بازيافت همراه ساير زباله‌ها دفن مي‌شود، از طرفي تخريب محيط‌ زيست و منابع طبيعي به دليل افزايش سطح زير دفن پسماند موجب کاهش کيفيت محيط‌زيست، آسيب به تنوع زيستي، مرگ گونه‌هاي جانوري و کاهش جذابيت گردشگري شده است.اين مسوول اضافه کرد: از طرفي کمبود زيرساخت و منابع مالي موجب شده بسياري از شهرداري‌ها و دهياري‌ها با کمبود تجهيزات، ماشين‌آلات، مراکز پردازش، نيروگاه‌هاي تبديل پسماند به انرژي و منابع مالي براي اجراي طرح‌هاي مديريت پسماند مواجه باشند.حديديان، مهم‌ترين راهکارهاي پيشنهادي را توسعه تفکيک پسماند از مبدا و فرهنگ‌سازي عمومي، افزايش ظرفيت بازيافت و استفاده از فناوري‌هاي نوين مديريت پسماند، احداث و تکميل مراکز استاندارد پردازش،تبديل به کمپوست و نيروگاه‌هاي تبديل پسماند به انرژي ذکر کرد.وي اظهار داشت: ساماندهي محل‌هاي دفن و کنترل و تصفيه شيرابه، مديريت اصولي پسماندهاي صنعتي و پزشکي و ارتقاي آموزش و مشارکت شهروندان براي کاهش توليد پسماند و حفاظت از محيط‌زيست ضروري است.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، به گفته وي، حل اين معضل مستلزم سرمايه‌گذاري در زيرساخت‌ها، اصلاح الگوي مصرف، توسعه بازيافت، استفاده از فناوري‌هاي نوين، تقويت هماهنگي ميان دستگاه‌هاي اجرايي و افزايش مشارکت عمومي است.