افزايش تابآوري اقتصادي عشاير آذربايجان شرقي بر محور رونق صنايعدستي
گروه گزارش: صنايعدستي بهويژه ورنيبافي، گليم، جاجيم و قاليچههاي عشايري در سالهاي اخير نقشي پررنگ در معيشت عشاير آذربايجان شرقي پيدا کرده و به يکي از اصليترين منابع درآمدي خانوارهاي کوچرو تبديل شده است.
براساس بررسيهاي انجامشده، کاهش صرفه اقتصادي دامداري سنتي، نوسان قيمت نهادههاي دامي و محدوديتهاي اقليمي باعث شده است که سهم صنايعدستي در درآمد عشاير استان بهطور محسوسي افزايش يابد، به طوري که در برخي مناطق از جمله قرهداغ، کليبر و اهر اين سهم به 30 تا 40 درصد درآمد خانوادهها ميرسد.در حال حاضر ورني عشاير ارسباران که ثبت جهاني نيز دارد، مهمترين محصول صنايعدستي عشاير آذربايجان شرقي محسوب ميشود که علاوه بر بازارهاي داخلي، در سالهاي اخير جايگاه ويژهاي در صادرات صنايعدستي ايران پيدا کرده است.
زنان عشاير که محور اصلي توليد اين محصولات هستند، ميگويند افزايش تقاضا موجب شده نقش آنان در اقتصاد خانوار بيشازپيش برجسته شود.مسئولان حوزه عشايري آذربايجان شرقي نيز از توسعه بازارچههاي دائمي صنايعدستي در تبريز و اهر، تشکيل صندوقهاي خرد زنان عشايري و برنامهريزي براي پيوند صنايعدستي با گردشگري عشايري بهعنوان مهمترين اقدامات حمايتي اخير ياد ميکنند.
در همين حال کارشناسان نيز معتقدند که در دسترس بودن مواد اوليه مانند پشم دامهاي عشاير، امکان توليد در تمام فصول و نياز اندک به سرمايه اوليه، صنايعدستي را به يک فعاليت اقتصادي پايدار براي عشاير تبديل کرده است.هر چند افزايش سهم صنايعدستي در معيشت عشاير آذربايجان شرقي نهتنها به توانمندسازي اقتصادي زنان و ايجاد درآمد پايدار منجر شده، بلکه نقش مهمي در حفظ فرهنگ بومي و جلوگيري از مهاجرت جمعيت عشايري داشته است، با اين حال، نبود شبکه فروش منسجم، مشکلات حملونقل و کمبود بيمه هنرمندان عشايري همچنان از چالشهاي جدي اين حوزه بهشمار ميرود.
ضرورت ساماندهي مهارت هاي سنتي و ظرفيت هاي توليدي عشاير
سرپرست معاونت صنايعدستي آذربايجانشرقي با اشاره به ضرورت همافزايي ادارهکل امور عشايري و ميراثفرهنگي استان براي تقويت ظرفيتهاي جامعه عشايري، توسعه کسبوکارهاي مبتني بر بافتههاي داري را محور اشتغالزايي اين جوامع دانست و از برنامهريزي مشترک براي صدور مجوز، ارائه تسهيلات و مشارکت در برگزاري نمايشگاهها خبر داد.
بهنام رحيمزاده با تأکيد بر اهميت ظرفيتهاي موجود در جامعه عشايري گفت: جامعه عشايري استان مهارتهاي اصيل و ارزشمندي در حوزه بافتههاي داري دارد. مهارتهايي که اگر به کسبوکار تبديل شوند، ميتوانند نقش مؤثري در بهبود معيشت خانوار داشته باشند.
رحيمزاده افزود: هدف ما اين است که از توانمنديهاي موجود در جامعه عشايري بهصورت ساختارمند بهرهبرداري شود؛ به اين معنا که مهارتهاي سنتي و ظرفيتهاي توليدي موجود ابتدا ساماندهي شده و به توليد منظم و قابل عرضه تبديل شود، سپس اين توليدات از طريق مسيرهاي مشخص و برنامهريزيشده به بازار هدايت شود تا در نهايت بتواند به درآمد پايدار و قابل اتکا براي خانوارهاي عشايري منجر شود و اين چرخه سهمرحلهاي مهارت، توليد و بازار بهعنوان پايه اصلي ايجاد اشتغال مؤثر در جامعه هدف عمل کند.
رحيمزاده همچنين با اشاره به اهميت بافتههاي داري در اقتصاد عشاير اظهار کرد: بافتههاي داري يک محصول فرهنگي و نمونهاي واقعي از اقتصاد مقاومتي است. اين توليدات قابليت رقابت در بازارهاي استاني و حتي ملي را دارند و ما بايد از اين ظرفيت براي ايجاد اشتغال پايدار در جامعه عشايري بهره ببريم.
تقويت اقتصاد عشاير آذربايجانشرقي با توسعه صنايعدستي
معاون توسعه و امور زيربنايي اداره کل امور عشاير آذربايجانشرقي نيز گفت: توسعه و حمايت از صنايعدستي عشايري، بهويژه ورنيبافي، از مهمترين برنامهها براي افزايش درآمد و تقويت تابآوري اقتصادي خانوارهاي عشايري استان است.
واقف عنايتي با اشاره به پيشينه طولاني عشاير در توليد دستبافتههاي اصيل اظهار کرد: صنايعدستي بخش مهمي از هويت فرهنگي عشاير به شمار ميرود و در عين حال ميتواند به عنوان منبعي پايدار براي تأمين معيشت خانوارهاي عشايري نقشآفريني کند.
وي افزود: طي سالهاي گذشته کاهش بازار فروش و نبود نظام حمايتي کافي، توليد برخي صنايعدستي از جمله ورني را با چالشهايي مواجه کرده بود، اما اداره کل امور عشاير آذربايجانشرقي با برنامهريزي هدفمند درصدد احياي اين ظرفيت ارزشمند است.عنايتي با بيان اينکه شناسايي و تقويت توانمنديهاي توليدکنندگان، ارائه آموزشهاي تخصصي، حمايت از توليد و توسعه بازاريابي در دستور کار قرار دارد، ادامه داد: ايجاد پوشش حمايتي مناسب ميتواند علاوه بر افزايش بهرهوري، زمينه همافزايي ميان توليدکنندگان و شکلگيري شبکههاي گسترده فروش را فراهم کند.وي تأکيد کرد: صنايعدستي عشايري بهويژه ورنيبافي، علاوه بر حفظ ميراث فرهنگي، ميتواند به عنوان پيشران توسعه اقتصادي خانوارهاي عشايري عمل کرده و تابآوري آنان را در برابر نوسانات اقتصادي افزايش دهد.
عشاير چه مي گويند؟
در کنار آمارها و برنامههاي حمايتي اعلامشده، گفتوگو با عشاير آذربايجانشرقي نشان ميدهد که صنايعدستي اگرچه به يکي از ستونهاي اصلي معيشت خانوارهاي عشايري تبديل شده، اما همچنان با چالشهايي جدي در مسير توليد و فروش روبهروست.
زهرا محمدي از زنان عشاير ايل قرهداغ که بيش از 15 سال سابقه ورنيبافي دارد، گفت: ورنيبافي امروز براي بسياري از خانوادههاي عشايري فقط يک هنر نيست، بلکه منبع اصلي درآمد است، اما مشکل اصلي ما فروش محصول است؛ گاهي ماهها زمان ميبرد تا بتوانيم دستبافتههايمان را به قيمت مناسب بفروشيم.وي با اشاره به نقش زنان در اقتصاد عشايري افزود: بيشتر کار توليد صنايعدستي برعهده زنان است و اگر بازارچههاي دائمي و نمايشگاههاي بيشتري ايجاد شود، زنان عشاير ميتوانند سهم پررنگتري در تأمين هزينههاي زندگي داشته باشند.
علي قاسمي از عشاير منطقه کليبر نيز يکي از دغدغههاي اصلي توليدکنندگان صنايعدستي را افزايش هزينهها عنوان کرد و گفت: گراني نخ، رنگ و برخي مواد اوليه باعث شده سود صنايعدستي کاهش پيدا کند و در برخي مواقع توليد براي عشاير صرفه اقتصادي نداشته باشد.وي ادامه داد: اگر مواد اوليه با قيمت مناسبتر در اختيار عشاير قرار گيرد يا تسهيلات کمبهره براي توليدکنندگان صنايعدستي پيشبيني شود، بسياري از خانوارها ميتوانند حجم توليد خود را افزايش دهند.به گفته عشاير، تقويت شبکههاي فروش، توسعه بازارچههاي محلي، حمايت بيمهاي و کاهش هزينههاي توليد ميتواند نقش صنايعدستي را در افزايش تابآوري اقتصادي خانوارهاي عشايري آذربايجانشرقي بيش از پيش تقويت کند.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، عشاير آذربايجان شرقي متشکل از 2 ايل بزرگ قرهداغ و شاهسون و 9 طايفه مستقل است که از نظر جمعيت در فصل گرمسير هشت هزار و 40 خانوار عشايري با جمعيت 32 هزار و 455 نفر و در فصل سردسير 14 هزار و 212 نفر معادل 55 هزار و 297 نفر است.
تاریخ: 1405/02/13 12:31 ب.ظ | دفعات بازدید: 1950