وحید شالچی چهارشنبه ۷ مرداد در آیین بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی و گرامیداشت روز زنجان، اظهار کرد: زنجان شهری است که در طول تاریخ و دوران معاصر شخصیت‌های برجسته بسیاری را در عرصه‌های علم، فرهنگ و دین پرورش داده است. ویژگی مشترک بسیاری از این بزرگان، افزون بر جایگاه علمی، برخورداری از فضائل اخلاقی و منش انسانی است.

وی با اشاره به ابعاد مختلف شخصیت سهروردی افزود: درباره سهروردی می‌توان از منظرهای گوناگون سخن گفت؛ از مباحث فلسفی و حکمت اشراق گرفته تا پرسش‌های متعدد درباره اندیشه او، اما پرسش مهم این است که سهروردی برای ایران امروز چه ظرفیتی دارد و چگونه می‌تواند در مواجهه با چالش‌های فرهنگی و اجتماعی معاصر الهام‌بخش باشد.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم ادامه داد: اگر ایران را فراتر از مجموعه‌ای از اقوام و سرزمین‌ها بدانیم، درمی‌یابیم که هویت ایران حاصل اندیشه و میراث شخصیت‌هایی همچون سهروردی است. او در شکل‌گیری خودآگاهی تاریخی ایرانیان نقش مهمی ایفا کرده و ظرفیت‌های اندیشه‌اش همچنان برای ایران معاصر قابل استفاده است.

او با اشاره به یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های حکمت سهروردی گفت: اندیشه او پیوندی عمیق میان ایرانیت و اسلام برقرار می‌کند و نشان می‌دهد دوگانه‌سازی میان این دو، که به‌ویژه در سده گذشته و از دوره پهلوی اول تقویت شد، رویکردی نادرست بود و آسیب‌های فراوانی به جامعه ایران وارد کرد.

وی افزود: سهروردی در عین آنکه فیلسوفی مسلمان و متأثر از قرآن، حکمت و عرفان اسلامی است، از میراث ایران باستان نیز بهره می‌گیرد و تلفیقی خلاقانه میان این دو سنت پدید می‌آورد. این ویژگی نشان می‌دهد ایرانیت و اسلامیت نه در تقابل، بلکه در امتداد یکدیگر قابل فهم هستند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر اینکه سهروردی روایتی فلسفی از هویت ایرانی ارائه می‌دهد، اظهار کرد: هویت ملی معمولاً بر پایه زبان، ادبیات، حماسه، آیین‌ها و سنت‌ها شکل می‌گیرد، اما یکی از امتیازات اندیشه سهروردی آن است که هویت ایرانی را در سطح فلسفی صورت‌بندی می‌کند؛ ظرفیتی که کمتر ملتی از آن برخوردار است.

شالچی ادامه داد: در اندیشه سهروردی، ایران صرفاً یک سرزمین یا مجموعه‌ای از اقوام نیست، بلکه سنتی مبتنی بر نور، فضیلت و سلوک انسانی است. اگر فردوسی روایت حماسی ایران و حافظ بیان شاعرانه و عرفانی آن باشد، سهروردی را می‌توان نماینده خودآگاهی فلسفی ایران دانست.

وی با اشاره به جایگاه مفهوم «نور» در حکمت اشراق گفت: مفهوم نور، که محور اصلی اندیشه سهروردی است، ظرفیت گسترده‌ای برای تولید آثار فرهنگی و هنری دارد و می‌تواند در حوزه‌هایی همچون ادبیات، هنرهای تجسمی، سینما، هنرهای دیجیتال و دیگر عرصه‌های فرهنگی الهام‌بخش باشد.

او همچنین بهره‌گیری از منابع متنوع تمدنی را از دیگر ویژگی‌های برجسته اندیشه سهروردی دانست و افزود: سهروردی هم‌زمان از حکمت خسروانی، میراث ایرانی، آموزه‌های اسلامی و دیگر منابع فکری بهره می‌گیرد. این نگاه، پاسخی به جریان‌های ناب‌گرایانه‌ای است که در دوره معاصر با محدود کردن هویت ایرانی به یک وجه خاص، زمینه‌ساز شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی شدند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تصریح کرد: اندیشه سهروردی نشان می‌دهد وفاداری به هویت ملی به معنای بستن درهای اندیشه و گفت‌وگو نیست و ارتباط با جهان نیز الزاماً به معنای از خودبیگانگی نخواهد بود. او الگویی از مواجهه خلاق انسان ایرانی با جهان، گفت‌وگو، گزینش و آفرینش ارائه می‌دهد.

وی شجاعت فکری سهروردی را از دیگر ویژگی‌های برجسته او برشمرد و گفت: سهروردی صرفاً فلسفه پیشینیان را تکرار نکرد، بلکه دستگاه فکری مستقلی بنیان گذاشت. این ویژگی می‌تواند برای دانشگاه‌ها و نسل جوان الهام‌بخش باشد تا ضمن بهره‌گیری عمیق از میراث گذشته، روحیه پرسشگری، نوآوری و استقلال فکری را نیز حفظ کنند.

شالچی با اشاره به چالش‌های جهان معاصر از جمله گسترش فناوری، مصرف‌گرایی، شتاب زندگی و فقر معنا، عنوان کرد: اندیشه سهروردی می‌تواند در مواجهه با این مسائل نیز راهگشا و الهام‌بخش باشد.

تولید آثار فاخر هنری درباره سهروردی ضرورتی فرهنگی است

در ادامه نماینده ولی‌ فقیه در استان زنجان، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت هنر برای معرفی مفاخر ایران اسلامی، گفت: برگزاری آیین‌های بزرگداشت ضروری است، اما برای معرفی شخصیت‌هایی همچون شهاب‌الدین یحیی سهروردی باید آثار فاخر سینمایی، تلویزیونی و هنری تولید شود.

حجت‌الاسلام سیدمصطفی حسینی اظهار کرد: اگرچه برگزاری همایش‌ها و آیین‌های بزرگداشت ارزشمند و لازم است، اما تجربه نشان داده است که ماندگارترین شیوه معرفی شخصیت‌های تاریخی و دینی، تولید آثار هنری و رسانه‌ای است.

وی افزود: آشنایی عمومی مردم با بسیاری از پیامبران، شخصیت‌های تاریخی و چهره‌های اثرگذار، تنها حاصل برگزاری مراسم و همایش‌ها نبوده، بلکه آثار سینمایی، تلویزیونی و هنری نقش تعیین‌کننده‌ای در معرفی آنان به جامعه داشته‌اند.

نماینده ولی‌فقیه در استان زنجان ادامه داد: همان‌گونه که درباره برخی شخصیت‌های بزرگ دینی و تاریخی آثار ماندگاری تولید شده است، درباره بسیاری از بزرگان دیگر نیز هنوز جای کار وجود دارد و باید این خلأ جبران شود.

حسینی با اشاره به جایگاه مفاخر استان زنجان گفت: همان‌گونه که برای استاد رضا روزبه برنامه‌هایی در دست اقدام است، شایسته است درباره شخصیت‌هایی همچون علامه حلی، سلطان محمد خدابنده و شیخ عبدالکریم زنجانی نیز آثار فاخر و ماندگار تولید شود.

او تأکید کرد: در کنار برگزاری آیین‌های بزرگداشت، باید تلاش کنیم در دوره مسئولیت خود، اثری فاخر و ماندگار درباره شیخ شهاب‌الدین سهروردی تولید شود؛ اقدامی که می‌تواند این اندیشمند بزرگ را بیش از پیش به جامعه ایران و جهان معرفی کند.

نماینده ولی‌فقیه در استان زنجان با بیان اینکه معرفی مفاخر، بخشی از تقویت هویت ایرانی و اسلامی است، تصریح کرد: معرفی شخصیتی که اندیشه و آثار او بر جهان اثر گذاشته است، یک کار تشریفاتی یا زائد نیست، بلکه مأموریتی فرهنگی و تمدنی به شمار می‌رود.

حسینی ابراز امیدواری کرد با همکاری دستگاه‌های فرهنگی و مسئولان مرتبط و با الهام از اندیشه و میراث شیخ شهاب‌الدین سهروردی، زمینه اجرای این مأموریت فرهنگی و تولید اثری درخور درباره این فیلسوف بزرگ فراهم شود.