زيتون طارم، ثروت خام در انتظار تحول صنعتي

در دل کوهستان‌ هاي مرتفع و مناطق خوش‌آب‌ و هواي استان زنجان، کشت زيتون در منطقه طارم نه تنها يک فعاليت کشاورزي، بلکه نمادي از هويت اقتصادي و فرهنگي اين منطقه محسوب مي‌شود.زيتون طارم با ويژگي‌هاي منحصر به‌فرد طعم، عطر و کيفيت، سال‌ هاست که جايگاه خود را به عنوان يکي از شاخص‌ترين محصولات استراتژيک استان تثبيت کرده است.
با اين حال، در حالي که تقاضاي داخلي و بين‌المللي براي اين محصول رو به افزايش است، شکاف عميقي ميان پتانسيل توليد و ارزش افزوده نهايي در اين منطقه مشهود است.واقعيت تلخ اين است که بخش بزرگي از اين محصول ارزشمند، همچنان در چرخه توليد سنتي و پراکنده باقي مانده است.
از طرفي نبود زيرساخت‌ هاي در حوزه صنايع تبديلي و تکميلي، از جمله کارخانه‌هاي پيشرفته استخراج روغن با استانداردهاي جهاني، واحدهاي بسته‌بندي مدرن و مراکز تحقيق و توسعه براي توليد محصولات فرآورده‌اي موجب شده است که سود اصلي اين زنجيره تأمين، به جاي ماندن در خود منطقه و اشتغال‌زايي براي اهالي طارم، به جيب واسطه‌ها و بازارهاي فرعي برود.در حالي که جهان به سمت اقتصاد دانش‌ بنيان و بهره‌برداري حداکثري از محصولات کشاورزي حرکت مي‌کند، طارم با چالش جدي توقف در مرحله اول روبه روست، مرحله‌اي که در آن کشاورز، صرفا با فروش محصول خام، با نوسانات شديد قيمت و عدم تضمين ثبات درآمدي دست‌ و پنجه نرم مي‌کند.
برآورد توليد سالانه زيتون طارم بين 70 تا 100 هزار تن
فرماندار طارم با اشاره به اينکه اين شهرستان از ظرفيت‌هاي تاريخي، طبيعي و کشاورزي قابل توجهي برخوردار است گفت: با برنامه‌ريزي و هم‌افزايي دستگاه‌هاي اجرايي مي‌توان زمينه بهره‌برداري بهتر از اين ظرفيت‌ها را فراهم کرد.
محمود عباسي، با اشاره به قدمت تاريخي طارم افزود: يافته‌هاي باستان‌شناسي در برخي روستاهاي اين شهرستان، قدمت سکونت در اين منطقه را به حدود پنج هزار سال پيش از ميلاد نشان مي‌دهد.فرماندار طارم با بيان اينکه اين شهرستان حدود 10 درصد مساحت استان زنجان را به خود اختصاص داده است، گفت: طارم با جمعيتي حدود 53 هزار نفر، 151 نقطه روستايي و آبادي و 79 دهياري دارد و حدود پنج درصد جمعيت استان را در خود جاي داده است.
عباسي با اشاره به تنوع اقليمي و ظرفيت توليد محصولات کشاورزي در اين شهرستان افزود: شرايط طبيعي طارم، قرارگيري در ميان ارتفاعات شمالي و جنوبي و برخورداري از اقليم مناسب، زمينه توليد انواع محصولات زراعي و باغي را فراهم کرده است؛ به‌گونه‌اي که اين منطقه ظرفيت توليد حدود 75نوع محصول کشاورزي را دارد.وي، زيتون را يکي از مهم‌ترين محصولات راهبردي طارم عنوان کرد و گفت: سطح زير کشت زيتون در اين شهرستان حدود 20 هزار هکتار است و ميزان توليد سالانه آن، بر اساس برآوردها، بين 70 تا 100 هزار تن متغير است، امسال نيز سال پرباري براي توليد زيتون پيش‌بيني مي‌شود.فرماندار طارم تأمين آب پايدار را نخستين و مهم‌ترين مطالبه شهرستان عنوان کرد و گفت: با وجود ظرفيت‌هاي آبي قابل توجه از جمله حدود 80کيلومتر جريان رودخانه قزل‌اوزن در محدوده طارم و سرچشمه گرفتن حدود 22 رودخانه از ارتفاعات شمالي و جنوبي، بخش قابل توجهي از منابع آبي منطقه ذخيره‌سازي نمي‌شود و استفاده مؤثر از اين ظرفيت همچنان يکي از چالش‌هاي اصلي شهرستان است.
فرماندار طارم اظهار داشت: آب پايدار و مطمئن، زيربناي توليد کشاورزي است و بدون مديريت صحيح منابع آبي و ايجاد زيرساخت‌هاي لازم، نمي‌توان از ظرفيت‌هاي موجود براي افزايش توليد و بهبود معيشت کشاورزان به‌طور کامل استفاده کرد.
ضرورت توسعه بازار صادراتي زيتون طارم
رئيس اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و کشاورزي زنجان با تأکيد بر ضرورت رفع مشکلات زيرساختي شهرک صنعتي طارم، ساماندهي فاضلاب اين شهرک را از اولويت‌هاي اساسي دانست و گفت: توسعه بازارهاي صادراتي، نوسازي روش‌هاي توليد و بهره‌گيري از فناوري‌هاي روز، براي رفع مشکلات توليدکنندگان و ارتقاي جايگاه زيتون طارم ضروري است.صمد يوسفي‌ اصل افزود: برگزاري جلساتي فرصتي براي طرح مستقيم مشکلات توليدکنندگان و پيگيري راهکارهاي رفع موانع پيش روي فعاليت‌هاي اقتصادي است.
وي با اشاره به وضعيت شهرک صنعتي طارم افزود: شهرک صنعتي اين شهرستان بيش از 30 سال پيش ايجاد شده، اما همچنان با مشکلاتي در زمينه زيرساخت‌ها و مجوزها مواجه است؛ وضعيتي که مي‌توان آن را به فرزندي تشبيه کرد که متولد شده و در حال بزرگ شدن است، اما هنوز شناسنامه ندارد.رئيس اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و کشاورزي زنجان با اشاره به اختلاف‌ نظرهاي موجود درباره مسئوليت رفع مشکلات شهرک صنعتي و توليدکنندگان تصريح کرد: فارغ از اينکه مسئوليت تأمين هزينه‌ها و اجراي اقدامات بر عهده کدام بخش بوده است، آنچه امروز اهميت دارد، مشکلات زيست‌محيطي ناشي از ورود فاضلاب به محيط پيراموني و آسيب‌هايي است که مردم شهرستان از اين وضعيت متحمل مي‌شوند.يوسفي‌ اصل ادامه داد: پذيرفتني نيست که در شرايطي از فناوري‌هاي نوين و پيشرفت‌هاي صنعتي سخن مي‌گوييم، همچنان در رفع مسائل ابتدايي مانند مديريت و تصفيه فاضلاب با مشکل مواجه باشيم، اين موضوع بايد با همکاري دستگاه‌هاي مسوول و توليدکنندگان در اولويت رسيدگي قرار گيرد.
وي با اشاره به مشکلات مقطعي توليدکنندگان زيتون طارم در سال جاري گفت: يکي از مسائل مهم امسال، مازاد توليد و ضرورت يافتن بازارهاي مناسب براي عرضه محصولات است. در اين زمينه، انجمن زيتون شهرستان با رياست فرماندار مي‌تواند نقش مؤثري در ساماندهي بازار و پيگيري راهکارهاي توسعه فروش ايفا کند.
رئيس اتاق بازرگاني زنجان افزود: بازار روسيه و اقليم کردستان عراق از جمله بازارهاي هدف مورد توجه براي عرضه زيتون و محصولات مرتبط هستند و برنامه‌ريزي براي اعزام هيأتي اقتصادي با همکاري انجمن زيتون و حمايت استانداري، با هدف بررسي فرصت‌هاي تجاري و توسعه بازار اين محصولات، در دستور کار قرار دارد.
تأمين آب پايدار، شرط توسعه کشاورزي شهرستان طارم
مديرعامل شرکت آب منطقه‌اي زنجان با اشاره به بحران کم‌آبي در طارم طي 45 روز تا دو ماه از سال، بر ضرورت مديريت برداشت‌ها، تکميل طرح‌هاي آبي و تأمين منابع پايدار براي جلوگيري از تشديد بحران آب در اين شهرستان تأکيد کرد.يوسف صنعتي‌ منفرد، با اشاره به وضعيت منابع آبي شهرستان طارم اظهار داشت: شاهراه حياتي اين شهرستان، رودخانه قزل‌اوزن است که از مجموع 360 کيلومتر طول آن در داخل استان، 81 کيلومتر در شهرستان طارم جريان دارد.
وي افزود: در بلندمدت، حدود يک‌دهم ميليارد مترمکعب آب وارد شهرستان مي‌شود و در ايستگاه گيلوان، خروجي آب اين شهرستان به حدود يک‌ چهارم ميليارد مترمکعب مي‌رسد، همچنين 22 سرشاخه براي تأمين منابع آبي شهرستان وجود دارد که حدود 630 ميليون مترمکعب آب توليد مي‌کنند.
مديرعامل شرکت آب منطقه‌اي استان زنجان با اشاره به توسعه کشاورزي در شهرستان طارم گفت: توسعه کشاورزي که به‌درستي در اين شهرستان اتفاق افتاده، نيازمند حرکت به سمت بهره‌وري است، به‌ويژه اينکه بسياري از کانال‌ها و سامانه‌هاي آبياري موجود در شهرستان همچنان سنتي هستند.صنعتي‌ منفرد ادامه داد: با وجود ظرفيت منابع آبي، در دو ماه از سال، يعني در گرم‌ترين ماهها، با بحران آب مواجه مي‌شويم، در اين دوره، برداشت آب براي پمپاژ به اراضي کشاورزي افزايش مي‌يابد و آب برداشت‌ شده، به‌ويژه در روش‌هاي سنتي آبياري، به رودخانه بازنمي‌گردد، در نتيجه، جريان آب در پايين‌ دست رودخانه قزل‌ اوزن با بحران مواجه مي‌شود.
وي افزود: نگراني اصلي شرکت آب منطقه‌اي درباره استخرهاي معيشتي، چاه‌ها يا ساير تأسيسات برداشت آب نيست؛ بلکه مسئله اساسي، نبود منابع پايدار و مطمئن براي تأمين آب شهرستان است، تا زماني که طرح‌هايي مانند سد شهريار، سد مشمپا و سد کلوچ تکميل و وارد مدار بهره‌برداري نشوند، افزايش بارگذاري جديد بر منابع آبي مي‌تواند نگراني‌هايي درباره تشديد بحران ايجاد کند.مدير عامل شرکت آب منطقه‌اي زنجان خاطرنشان کرد: در حال حاضر، شهرستان طارم حدود 45 روز تا دو ماه از سال با مشکل کم‌آبي مواجه است؛ اما در صورت افزايش مصارف و تکميل‌نشدن طرح‌هاي تأمين آب، اين دوره ممکن است به سه ماه افزايش يابد.
شهرستان طارم با توجه به قابليت ها و پتاسيل_هاي بالا در حوزه کشاورزي تا رسيدن به حد ايده آل فاصله دارد و در اين ميان محصول مهم زيتون براي باغداران اين منطقه از اهميت بسزايي برخوردار است.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل ازايرنا، در اين ميان ريشه‌هاي اين عقب‌ماندگي صنعتي، موانع ورود سرمايه‌گذار به اين حوزه و ضرورت بازنگري در سياست‌هاي حمايتي براي تبديل شدن طارم از يک »منبع توليد خام« به يک »قطب صنعتي - کشاورزي« است و بايد بيش از گذشته به آن پرداخت.